بیوگرافی و معرفی آثار خسرو شکیبایی

بیوگرافی و معرفی آثار خسرو شکیبایی

خسرو شکیبایی
خسرو شکیبایی

خسرو شکیبایی یکی از هنرپیشه های صاحب نام ایران بود که در عرصه ی تئاتر، تلویزیون و دوبله به صورت حرفه ای فعالیت داشت. او با بازی در نقش حمید هامون در فیلم هامون موفق شد خود را به یکی از ماندگارترین چهره های سینمای ایران تبدیل کند.


دوران کودکی

در شرح زندگی نامه خسرو شکیبایی بازیگر این گونه آمده است که وی متولد هفتم فروردین ماه 1323 در خیابان مولوی تهران است. پدرش «احمد شکیبایی» سرگرد ارتش بود. زمانی که خسرو فقط 14 سال داشت، پدرش بر اثر بیماری سرطان فوت کرد. مادرش «فریده خاتمی» نام داشت. نام شناسنامه ای او «خسرو» بود ولی خانواده و اقوام، او را با نام «محمود» صدا می کردند.
خسرو مدتی در کارهایی از قبیل کانال سازی، آسانسورسازی و خیاطی فعالیت می کرد. او تحصیلات آکادمیک خود را در دانشکده ی هنرهای زیبای دانشگاه تهران در رشته ی بازیگری پشت سر گذاشت.


آغاز فعالیت حرفه ای

برای نخستین بار در 19 سالگی روی صحنه ی تئاتر حضور پیدا کرد، اما ذوق هنری او باعث شد که به عباس جوانمرد نویسنده و کارگردان تئاتر خوب کشورمان معرفی شود. همین موضوع سرنوشت خسرو شکیبایی را به عنوان بازیگری حرفه ای تئاتر رقم زد و از سال 1342 رسماً وارد این عرصه شد. برای بازی در نمایش هایی از قبیل همه ی پسران من، سنگ و سرنا، بیا تا گل برافشانیم و شب بیست و یکم حضور پیدا کرد. در چندین نمایش تلویزیونی نیز بازی کرد که از جمله آن ها می توان به نمایش هنگامه ی شیرین وصال و فیزیک دان ها اشاره کرد.
چندی بعد یعنی در سال 1347 به خاطر صدای خاص و دلنشینی که داشت وارد حرفه ی دوبلوری شد و مدتی نیز در این زمینه فعالیت داشت.


ورود به دنیای سینما

خسرو شکیبایی در سال 1353 برای اولین بار در فیلم کوتاه و 16 میلی متری به نام «کتیبه» به کارگردانی فریبرز صالح مقابل دوربین حاضر شد. اما در سال 1361 زمانی که در نمایش «شب بیست و یکم» مشغول بازی بود، توانست توجه مسعود کیمیایی را به خود جلب کند. کیمیایی او را برای بازی در نقش کوتاهی از فیلم «خط قرمز» انتخاب کرد. حضور در همین فیلم سبب ساز معرفی خسرو شکیبایی به عرصه ی سینما شد.
وی پس از تجربه ی فیلم خط قرمز تا سال 1368 در آثار متعددی بازی کرد که رابطه خوب، ترن و دزد و نویسنده از جمله آن فیلم ها هستند. اما می توان گفت ایفای نقش در فیلم «هامون» به کارگردانی داریوش مهرجویی در سال 1368 نام خسرو شکیبایی را بر سر زبان ها انداخت. به گونه ای که برای بازی در این فیلم موفق به دریافت جایزه ی سیمرغ بلورین از هشتمین جشنواره ی فیلم فجر شد و نگاه هنرمندان، منتقدان و مردم را به خود جلب کرد.

خسرو شکیبایی پس از تجربه ی نقش حمید هامون دیگر نتوانست از کالبد این نقش خارج شود، و این کاراکتر را در انواع لباس ها و مدل های مختلف تکرار کرد. ولی باری دیگر توانایی های بی نظیر خود را در دو فضای کاملا متفاوت در فیلم های کاغذ بی خط و کیمیا به نمایش گذاشت.

او این بار جایزه ی سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد در سیزدهمین جشنواره ی فیلم فجر را برای ایفای نقش در فیلم «کیمیا» به کارگردانی احمدرضا درویش دریافت کرد. همچنین برنده ی جایزه ی ششمین جشن ماهنامه دنیای تصویر برای بازی در فیلم «کاغذ بی خط» شد؛ و سومین جایزه ی سیمرغ خود را برای بازی در نقش عادل مشرقی در فیلم «سالاد فصل» به کارگردانی فریدون جیرانی به دست آورد.

خسرو شکیبایی موفق شد برای فیلم اتوبوس شب به کارگردانی کیومرث پوراحمد، «دیپلم افتخار» دریافت کند. او در سال 1383 بعد از حدود 22 سال از نخستین حضورش در فیلم مسعود کیمیایی، این بار در فیلم «حکم» در کنار استاد عزت الله انتظامی به ایفای نقش پرداخت.

شکیبایی در 9 تیر 1387 موفق شد در دومین جشن منتقدان سینمایی جایزه ی یکی از برترین بازیگران سی سال سینمای پس از انقلاب را به خود اختصاص دهد. وی همچنین بازیگر و گوینده ی تیزر بیست و ششمین جشنواره ی فیلم فجر بود.


ورود به تلویزیون

خسرو شکیبایی در عرصه ی تلویزیون نیز حضور موفقی داشت. در سال 1354 محمدرضا اصلانی، از خسرو شکیبایی برای بازی در سریال «سمک عیار» دعوت کرد. سپس در سریال های دیگری از جمله مدرس، کوچک جنگلی، لحظه، روزی روزگاری، کاکتوس، خانه سبز، تفنگ سر پر، آواز مه و در کنار هم، به ایفای نقش پرداخت.
وی در چند فیلم تلویزیونی نیز حضور داشت. «پیوند» به کارگردانی سعید عالم زاده آخرین ایفای نقش شکیبایی در فیلم تلویزیونی بود. و آخرین فیلمی که از وی در تلویزیون به مناسبت روز پدر پخش شد، «آشیانه ای برای زندگی» به کارگردانی حمید طالقانی بود.


سایر فعالیت ها

استاد خسرو شکیبایی علاوه بر هنرنمایی در عرصه های تئاتر، سینما و تلویزیون، برخی از اشعار شاعران نامی از جمله سهراب سپهری، فروغ فرخزاد، محمدرضا عبدالملکیان و سید علی صالحی را به صورت دکلمه های زیبایی اجرا کرده است.


زندگی خصوصی و درگذشت

خسرو شکیبایی دو بار ازدواج کرده است. همسر اول او تانیا جوهری بازیگر سینما و تلویزیون بود که دختر آن ها «پوپک» حاصل این ازدواج است. وی پس از جدایی، با پروین کوشیار ازدواج کرد. فرزند آن ها «پوریا» نام دارد. 


پوریا شکیبایی پسر خسرو شکیبایی متولد ۱۹ مرداد ۱۳۶۱ در تهران است. او فرزند همسر دوم زنده یاد خسرو شکیبایی و پروین کوشیار است. پوریا در سال ۱۳۸۸ ازدواج کرد. او که مانند پدر وارد حرفه بازیگری شده است، معتقد است اگر پدرش بود تاتر را به او توصیه می‌کرد، ولی انتخاب او برای ادامه کار در این حوزه سینماست.

پوریا می‌گوید که شب قبل از فوت خسرو شکیبایی با اینکه پدرش توانی برای حرف زدن نداشت با اشاره او را صدا می‌زند و از او می‌خواهد که پیش او برود. وقتی پوریا به پدر نزدیک می‌شود خسرو شکیبایی نیم خیز شده و سه بار محکم به گوش پسرش کشیده می‌زند. 
پوریا بعد از این اتفاق عجیب مات و مبهوت به او نگاه می‌کند. خانواده شکیبایی می‌گویند ما نتوانستیم معنای کار خسرو را درک کنیم ولی پوریا می‌گوید شاید پدرش با اینکار میخواسته او را متوجه مسئولیت او بعد از رفتن خودش کند. و می‌گوید فهمیدم مرگ را هم زندگی باید کرد.


پوپک شکیبایی دختر خسرو شکیبایی با گله از برخوردهایی که با او بعد از فوت پدرش شد اظهار کرده است که در این سال‌ها جوری با او برخورد شده است که انگار هیچ نسبت خونی با خسرو شکیبایی نداشته است و این او را بسیار آزرده خاطر کرده است. او که فرزند تانیا جوهری و خسرو شکیبایی است فهالیت هنری نیز داشته و در رادیو به عنوان دوبلر کار کرده اما پس از فوت همسرش نتوانسته به کار خود ادامه دهد و خانه نشین شده است. پوپک شکیبایی که هنوز معتقد است جای پدرش در سینمای ایران خالی است هیچگاه از نام پدرش برای بالا بردن جایگاه خود استفاده نکرده و اطرافیان وی معتقدند همچون پدرش محجوب است.


استاد خسرو شکیبایی مدت ها از عارضه سرطان کبد رنج می برد، سرانجام در 4 صبح روز جمعه، 28 تیرماه 1387 در سن 64 سالگی بر اثر عارضه ی قلبی در بیمارستان پارسیان تهران از دنیا رفت. ایشان در بهشت زهرا در قطعه ی هنرمندان به خاک سپرده شد.

در پی این رویداد، محمد خاتمی رئیس جمهور سابق ایران، غلامعلی حداد عادل، رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس و عزت‌الله ضرغامی، رئیس سازمان صدا و سیما پیام تسلیت صادر کردند. همچنین وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، پیام تسلیت محمود احمدی‌نژاد، رئیس جمهوری اسلامی ایران را در مراسم تشییع پیکر «خسرو شکیبایی» اعلام داشت.


جوایز و افتخارات خسرو شکیبایی

برنده سیمرغ بلورین جشنواره فیلم فجر:

  • بهترین بازیگر نقش اول مرد (هامون)، دوره ۸ (مسابقه سینمای ایران) – سال ۱۳۶۸
  • بهترین بازیگر نقش اول مرد (کیمیا)، دوره ۱۳ (مسابقه سینمای ایران) – سال ۱۳۷۳
  • بهترین بازیگر نقش مکمل مرد (سالاد فصل)، دوره ۲۳ (مسابقه سینمای ایران) – سال ۱۳۸۳
  • دیپلم افتخاربهترین بازیگر نقش اول مرد (اتوبوس شب)، دوره ۲۵ (مسابقه سینمای ایران) – سال ۱۳۸۵

نامزدسیمرغ بلورین جشنواره فیلم فجر:

  • بهترین بازیگر نقش اول مرد (یکبار برای همیشه)، دوره ۱۱ جشنواره فیلم فجر (مسابقه سینمای ایران) – سال ۱۳۷۱
  • بهترین بازیگر نقش اول مرد (سایه به سایه)، دوره ۱۵ جشنواره فیلم فجر (مسابقه سینمای ایران) – سال ۱۳۷۵
  • بهترین بازیگر نقش اول مرد (کاغذ بی خط)، دوره ۲۰ جشنواره فیلم فجر (مسابقه سینمای ایران) – سال ۱۳۸۰

مجله فیلم:

  • انتخاب به عنوان بازیگر ماندگارترین نقش تاریخ سینمای ایران برای بازی در نقش حمید هامون، شخصیت اصلی فیلم هامون (داریوش مهرجویی)  ۱۳۶۹ – ۱۳۸۳.

لوح زرین بهترین بازیگر مرد وبگاه ایران اکتور (بهترین‌های سال):

  • برنده لوح زرین بهترین بازیگر مرد (کاغذ بی خط)، دوره ۳ – سال ۱۳۸۲
  • نامزد لوح زرین بهترین بازیگر مرد (سالاد فصل)، دوره ۶ – سال ۱۳۸۴
  • نامزد لوح زرین بهترین بازیگر مرد (حکم)، دوره ۶ – سال ۱۳۸۴

جشن سینمای ایران:

  • نامزد دریافت جایزه بهترین بازیگر نقش اول مرد از اولین جشن سینمای ایران (ماهنامه گزارش فیلم – ۱۳۷۰)، برای بازی در فیلم «ابلیس».
  • برنده آهوی بلورین مردم برای بهترین بازیگر نقش اول مرد از سومین جشن سینمای ایران (ماهنامه گزارش فیلم – ۱۳۷۲)، به پاس بازی در فیلم «یک بار برای همیشه».
  • نامزد دریافت آهوی بلورین مردم برای بهترین بازیگر نقش دوم مرد از سومین جشن سینمای ایران (ماهنامه گزارش فیلم – ۱۳۷۲)، برای بازی در فیلم «سارا».
  • کسب رتبه دوم نظر سنجی ماهنامه گزارش فیلم (۱۳۷۳)، برای انتخاب بهترین بازیگران سینمای ایران.
  • نامزد دریافت آهوی بلورین مردم برای بهترین بازیگر نقش اول مرد از ششمین جشن سینمای ایران (ماهنامه گزارش فیلم – ۱۳۷۵)، برای بازی در فیلم «کیمیا».
  • برنده آهوی بلورین مردم بازیگر برگزیده سینمای دفاع مقدس از ششمین جشن سینمای ایران (ماهنامه گزارش فیلم – ۱۳۷۵)، برای بازی در فیلم «کیمیا».

سایر:

  • دومین بازیگر نقش اول مرد سال (کاغذ بی خط)، دوره ۱۷ منتخب نویسندگان و منتقدان (بهترین‌های سال) – سال ۱۳۸۱
  • کاندید تندیس زرین بهترین بازیگر نقش اول مرد (چه کسی امیر را کشت؟)، دوره ۱۰ جشن خانه سینما (مسابقه) – سال ۱۳۸۵.
  • بهترین بازیگر نقش اول مرد در اولین جشنواره سینما و زن (۱۳۷۴)، به پاس باز در فیلم «کیمیا».



مجموعه آثار خسرو شکیبایی

فیلم های سینمایی

  • خط قرمز (مسعود کیمیایی – ۱۳۶۱)
  • دادشاه (حبیب کاووش – ۱۳۶۲)
  • صاعقه (۱۳۶۴)
  • رابطه (پوران درخشنده – ۱۳۶۵)
  • دزد و نویسنده (کاظم معصومی – ۱۳۶۵)
  • ترن (امیر قویدل – ۱۳۶۶)
  • شکار (مجید جوانمرد – ۱۳۶۶)
  • هامون (داریوش مهرجویی – ۱۳۶۸)
  • عبور از غبار (پوران درخشنده – ۱۳۶۸) – ابلیس (احمدرضا درویش – ۱۳۶۸)
  • جستجو در جزیره (مهدی صباغزاده – ۱۳۶۹)
  • سارا (داریوش مهرجویی – ۱۳۷۱)
  • پرواز را بخاطر بسپار (حمید رخشانی – ۱۳۷۱)
  • یکبار برای همیشه (سیروس الوند – ۱۳۷۱)
  • بلوف (ساموئل خاچیکیان – ۱۳۷۲)
  • کیمیا (احمدرضا درویش – ۱۳۷۳)
  • پری (داریوش مهرجویی – ۱۳۷۳)
  • درد مشترک (یاسمین ملک نصر – ۱۳۷۳)
  • لژیون (سیدضیاءالدین دری – ۱۳۷۳)
  • سایه به سایه (علی ژکان – ۱۳۷۴)
  • خواهران غریب (کیومرث پوراحمد – ۱۳۷۴)
  • سرزمین خورشید (احمدرضا درویش – ۱۳۷۴)
  • عاشقانه (علیرضا داودنژاد – ۱۳۷۴)
  • روانی (داریوش فرهنگ – ۱۳۷۶)
  • زندگی (اصغر هاشمی – ۱۳۷۶)
  • دختردایی گمشده (داریوش مهرجویی – ۱۳۷۷)
  • میکس (داریوش مهرجویی – ۱۳۷۸)
  • دختری بنام تندر (حمیدرضا آشتیانی پور – ۱۳۷۹)
  • کاغذ بی خط (ناصر تقوایی – ۸۰/۱۳۷۹)
  • مزاحم (سیروس الوند – ۱۳۸۰) – اثیری (محمدعلی سجادی – ۱۳۸۰)
  • صبحانه برای دو نفر (مهدی صباغزاده، ۱۳۸۲)
  • ازدواج صورتی (منوچهر مصیری، ۱۳۸۳) – سالاد فصل (فریدون جیرانی، ۱۳۸۳)
  • حکم (مسعود کیمیایی، ۱۳۸۳)
  • پیشنهاد پنجاه میلیونی (مهدی صباغزاده، ۱۳۸۳)
  • ستاره‌ها: ستاره بود (فریدون جیرانی، ۱۳۸۴) – عروسک فرنگی (فرهاد صبا، ۱۳۸۴)
  • چه کسی امیر را کشت؟ (مهدی کرم پور، ۱۳۸۴)
  • اتوبوس شب (کیومرث پوراحمد، ۱۳۸۵)
  • دست‌های خالی (ابوالقاسم طالبی، ۱۳۸۵)
  • رئیس (مسعود کیمیایی، ۱۳۸۵)

مجموعه های تلویزیونی

  • مدرس
  • روزی روزگاری (امرالله احمدجو، ۱۳۶۸)
  • خانه سبز (مجموعه – بیژن بیرنگ، مسعود رسام – ۱۳۷۵)
  • کاکتوس (مجموعه سری اول – محمدرضا هنرمند – ۱۳۷۷)
  • تفنگ سرپر (مجموعه – امرالله احمدجو – ۷۹/۱۳۷۸)
  • در کنار هم (مجموعه تلویزیونی – فتحعلی اویسی- ۱۳۸۱)

نمایش‌ های تئاتر

از جمله نمایش‌هایی که خسرو شکیبایی در آن‌ها حضور داشت می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • پنجهٔ عدالت
  • زیر گذر لوطی صالح
  • تراژدی کسری
  • هنگامهٔ شیرین وصال
  • بلیت تئاتر
  • پنجه به دست آوردن
  • صیادان
  • با خشم به یاد آر
  • بازرس
  • سنگ و سرنا
  • همهٔ پسران من
  • شب بیست و یکم
  • بیا تا گل برافشانیم





نظرات کاربران

نظر خود را ثبت کنید